Ou konn tande pale de Windows oswa macOS, men Linux se li ki deyè pifò sèvè, telefòn Android ak objè konekte sou planèt la san ke pèsonn pa rann yo kont de sa. Linux se yon sistèm eksplwatasyon ki fèt an 1991, kreye pa yon etidyan fenlandè ki rele Linus Torvalds. Objektif li : yon sistèm gratis, lib, e aksesib pou tout moun.
01 Kisa yon sistèm eksplwatasyon ye ?
Yon sistèm eksplwatasyon, se lojisyèl debaz ki fè òdinatè ou a travay. San li, anyen pa mache : ni aplikasyon ou yo, ni souri ou, ni ekran ou. Se li ki fè lyen ant materyèl la ak tout rès la. Si nou pran yon egzanp, se tankou yon restoran : sistèm eksplwatasyon an (ke nou rele OS pou Operating System) se jèran restoran an, epi aplikasyon yo se kizinyè yo.
02 Kisa diferans ant Linux, Windows ak macOS ?
| Linux | Windows | macOS | |
|---|---|---|---|
| Pri | Gratis | Fok ou peye pou'w itilize'l | Fok ou gen yon mac pouw itilze'l |
| Sekirite | Trè sekirize | Moyènman sekirize | Sekirize |
| Pèsonalizatyon | Ou ka itilize'l janw vle | Gen limit | Gen anpil limit |
| Sa yo fè avel | Sèvè, devlopman | Pou tout moun | Pou tout moun |
| Kantite sèvè ki itilizel | ~96% | ~1% | ~1% |
03 Pa gen yon sèl "Linux"
Linux vini sou plizyè fòm : Ubuntu, Debian, Fedora, PopOS… Chak fòm gen kalite ak defo pa yo, men nwayo a rete menm. Si nou fè yon konparezon : Linux se resèt debaz la, epi distribisyon yo se varyant yo, yo chak gen diferans pa yo. Distribisyon sa yo egziste paske Linux lib, nenpòt moun ka pran nwayo debaz la (fondasyon oswa kè sistèm nan) epi bati pwòp sistèm pa yo alantou. Ubuntu (yon distribisyon) fèt pou li senp ak aksesib, Debian pou estabilite, Fedora pou genyen dènye nouvote yo. Si ou fenk ap met pye nan mond infòmatik la, Ubuntu se sa pi rekòmande a.
04 Poukisa li enpòtan pou yon enfòmatisyen gen yon ti baz nan Linux ?
Linux toupatou epi li gratis. Linux gen bon reputasyon pou estabilite ak sekirite li. Se pou sa prèske tout sèvè wèb nan mond lan mache sou Linux. Se yon bon chwa pou devlope, kit se pou bagay senp oswa konplike. Anplis, pifò lojisyèl ki sou Linux yo gratis. Ke ou vle fè devlopman wèb, cybersecurite, syans done oswa senpleman monte yon sèvè, ou pral kwaze Linux. Se pa yon opsyon, se yon reyalite nan metye a.
Ou pa bezwen abandone Windows pou kòmanse. WSL (Windows Subsystem for Linux) pèmèt ou gen yon terminal Linux dirèkteman nan Windows, an kèk minit.
05 Filozofi dèyè Linux
Linux se open source : kòd sous li a piblik, nenpòt moun ka gade li epi modifye li. Se pa jis yon kesyon teknik, se yon filozofi. Lide ke konesans ak zouti yo dwe aksesib pou tout moun, pa fèmen dèyè lisans. Dè milye devlopè atravè mond lan kontribye nan Linux san yo pa peye pou sa, senpleman paske yo kwè nan lide pataj sa a. Se filozofi sa a ki fè Linux pi plis pase yon senp zouti, se yon mouvman.
Linux se pa pou eskpè sèlman. Avèk Linux, ou pa mete sou pye pwòp sit wèb ou, otomatize yon pwogramn aprann pwogramasyon nan yon anviwònman pwofesyonèl, et mem bay yon vye òdinatè ki te sou Windows yon nouvo souf. Ou pa bezwen konprann tout bagay jodi a, sa ki esansyèl se konnen li egziste, pa pè li ankò, epi konprann poukisa li enpotan nan mond enfòmatik la.
Kesyon yo poze souvan